Odwodnienie u dzieci - objawy, przyczyny, jak rozpoznać?

Odwodnieniu towarzyszącemu biegunce można łatwo zapobiec poprzez podawanie maluchowi płynów nawadniających. Jednak jeśli dojdzie do obniżenia poziomu wody w organizmie, warto umieć rozpoznać ten stan i właściwie zareagować.

Do odwodnienia dochodzi, gdy dziecko traci więcej wody, niż jej przyjmuje. Ryzyko odwodnienia wzrasta, gdy biegunce towarzyszą wymioty.

Skąd się bierze odwodnienie?

Częste oddawanie płynnych stolców, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu wymioty, sprawia, że malec traci więcej płynów, niż wypija. Wówczas zawartość wody i elektrolitów w organizmie może spaść poniżej wartości niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania. Skutkiem tego mogą być zaburzenia w gospodarce wodno-elektrolitowej. Woda i rozpuszczone w niej elektrolity (np. sód czy potas) nie są wchłaniane z jelit do organizmu, lecz wydalane wraz z niestrawionymi resztkami pokarmowymi1.

Doustne płyny nawadniające dzięki odpowiedniemu składowi i proporcjom składników uzupełniają niedobory wody i elektrolitów.

Jak rozpoznać odwodnienie u dziecka?

Objawy odwodnienia to2,3,4:

  • apatia lub rozdrażnienie,
  • zapadnięte ciemiączko i gałki oczne,
  • płacz bez łez,
  • zmniejszona ilość moczu,
  • suche błony śluzowe jamy ustnej i język,
  • blada, chłodna i mało elastyczna w dotyku skóra,
  • przyspieszony i pogłębiony oddech.

Jak ocenić stopień odwodnienia dziecka?

Prostym sposobem na ocenienie, czy dziecko nie jest odwodnione, jest test powrotu kapilarnego. Uciśnij paznokieć dziecka do zblednięcia, a następnie zwolnij ucisk i policz czas do powrotu prawidłowego ukrwienia, czyli zaróżowienia się płytki paznokciowej. Czas ten nie powinien przekraczać 2 sekund. Jeśli jest dłuższy, może to oznaczać, że dziecko jest odwodnione5.

Warto podawać dziecku te szczepy żywych kultur bakterii, których działanie zostało udowodnione w badaniach naukowych.

Jakie konsekwencje może mieć odwodnienie?

Jeśli zauważysz u malca objawy odwodnienia, jak najszybciej zgłoś się do lekarza. Przy ostrej biegunce niedobór wody może postępować bardzo szybko, a ciężkie odwodnienie może spowodować drgawki lub śpiączkę, a nawet zagrażać życiu2. W wyniku ciężkiego odwodnienia dochodzi bowiem do zaburzeń i poważnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu wielu narządów.

Podawanie LBGG skraca czas trwania biegunki u dzieci.

Jak zapobiegać odwodnieniu?

Najczęściej stosowanym sposobem zapobiegania odwodnieniu jest zastosowanie doustnych płynów nawadniających, które przywracają prawidłowe nawodnienie i zawartość elektrolitów. Równie ważne jest jak najszybsze włączenie normalnej diety sprzed biegunki2. Aby ułatwić odbudowę mikroflory jelitowej, warto podawać dziecku żywe kultury bakterii. Udokumentowane badaniami działanie wzbogacające mikroflorę jelitową podczas biegunki ma szczep bakterii kwasu mlekowego Lactobacillus rhamnosus GG (LBGG)6. Racjonalne stosowanie żywych kultur bakterii nie polega na podawaniu jakichkolwiek preparatów, lecz preparatów zawierających odpowiednie, ściśle określone szczepy bakteryjne w odpowiedniej liczebności7.

Takie połączenie elektrolitów i żywych kultur bakterii wstępuje w produkcie Dicoflor® Elektrolity firmy Bayer.

L.PL.MKT.04.2017.4989

Piśmiennictwo

  • 1. The Treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers. 4th rev. WHO 2005.
  • 2. Dehydration and diarrhea, Canadian Paediatric Society, Paediatrics & Child Health Vol 8 No 7 September 2003
  • 3. Rustecka A. et al. Najczęstsze zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego u niemowląt i ich związek z żywieniem Część II. Biegunki ostre i zaparcia. Pediatr Med Rodz 2010, 6 (3), p. 198-203
  • 4. Guarino A., Ashkenazi S., Gendrel D. i wsp. ESPGHAN/ESPID Evidence-based guidelines for the management of acute gastroenteritis in children in Europe: Update 2014. J Pediatr Gastroenterol Nutr 2014; 59 (1): 132–152.
  • 5. Steiner MJ, DeWalt DA, Byerley JS. Is this child dehydrated? JAMA. 2004;291(22):2746-2754.
  • 6. Guarino A., Lo Vecchio A., Canani R.B. Probiotics as prevention and treatment for diarrhea. Curr Opin Gastroenterol 2008; 25 (1): 18–23.
  • 7. Szajewska H. Probiotyki w Polsce – kiedy, jakie i dlaczego? Gastroenterol Klin 2010; 2 (1): 1–9.