Za probiotyki, czyli zgodnie z definicją - żywe drobnoustroje, które dostarczane w odpowiednich ilościach wywierają korzystne efekty zdrowotne, spośród bakterii kwasu mlekowego uznano wiele szczepów z rodzaju Lactobacillus. Mikroorganizmy te zapewniają równowagę naturalnej mikroflory jelitowej, tym samym wpływając na właściwą pracę przewodu pokarmowego1-3.

Probiotyki z rodzaju Lactobacillus to bakterie kwasu mlekowego, które są mikroorganizmami o zróżnicowanej morfologii, bytującymi zarówno w żywności pochodzenia roślinnego, sfermentowanych produktach mlecznych, jak i w ludzkim przewodzie pokarmowym1. Lactobacillus charakteryzują się silnymi właściwościami antagonistycznymi wobec innych mikroorganizmów, w tym mikroorganizmów chorobotwórczych. Wiąże się to ze zmianą pH środowiska (spadek do poziomu <4,5) poprzez wytwarzanie kwasu mlekowego oraz innych kwasów organicznych4.

Jednym z tych probiotycznych szczepów bakterii jest Lactobacillus rhamnosus GG (LGG). LGG to Gram-dodatnia pałeczka, wchodząca w skład naturalnej mikroflory jelitowej człowieka. Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103) wyizolowano po raz pierwszy w 1983 roku z przewodu pokarmowego zdrowego człowieka. Natomiast nazwę GG utworzono od nazwisk odkrywców bakterii: Sherwooda Gorbacha i Barry’ego Goldina. Od tego czasu Lactobacillus rhamnosus GG stał się jednym z najbardziej przebadanych klinicznie szczepów probiotycznych.

Preparaty zawierające probiotyki zyskują coraz większą popularność  i znajdują zastosowanie w zapobieganiu i leczeniu coraz większej liczby chorób4-6. Bakterie uznawane za probiotyczne charakteryzują się m.in. utrzymywaniem się w środowisku przewodu pokarmowego (tj. są odporne na niskie pH i działanie kwasów organicznych), zdolnością do przeżycia procesów technologicznych czy okresu przechowywania żywności, brakiem szkodliwości oraz udokumentowanym pozytywnym wpływem na zdrowie6.

Jednak w wytycznych FAO znajdziemy także informację, że probiotyki mogą teoretycznie być odpowiedzialne za cztery rodzaje skutków ubocznych: zakażenia ogólnoustrojowe, szkodliwe działania metaboliczne, nadmierną stymulację immunologiczną u osób wrażliwych, transfer genów. Warto podkreślić, że w badaniach odnotowano jedynie kilka przypadków1.


Aby upewnić się, że dany produkt probiotyczny jest skuteczny i bezpieczny należy sprawdzić, czy7:

  • produkt ma w swoim składzie zdefiniowane bakterie probiotyczne do poziomu szczepu
  • szczepy mają potwierdzone badaniami klinicznymi efekty kliniczne
  • probiotyk wytwarzany jest zgodnie z GMP
  • produkt poddawany jest testom długoterminowej stabilności gwarantującym, że do końca terminu ważności liczba bakterii probiotycznych pozostanie niezmieniona
  • prowadzony jest nadzór nad bezpieczeństwem produktu (możliwość raportowania zdarzeń niepożądanych)
  • w przypadku preparatu zawierającego kilka szczepów probiotycznych istnieją badania potwierdzające skuteczność oraz bezpieczeństwo mieszanki.


Właściwy skład mikroflory jelitowej ma istotne znaczenie dla zachowania zdrowia fizycznego i psychicznego. Badania wykazały szereg korzyści płynących z kolonizacji jelit symbiotycznymi gatunkami bakterii. Wiele z tych mechanizmów wciąż podlega obserwacji, aktualnie jednak wyróżnia się konkretne szczepy odpowiadające za poszczególne funkcje niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka8.

Probiotyki Lactobacillus modulują czynność przewodu pokarmowego, dzięki produkcji enzymów ułatwiających trawienie i przyswajanie węglowodanów. Wpływają na skład ekosystemu jelitowego poprzez wytwarzanie nie tylko kwasu mlekowego, ale również innych substancji, jednocześnie ograniczając toksyczne i inwazyjne patogeny. Ponadto mikroorganizmy Lactobacillus mają potwierdzone właściwości immunostymulujące, wynikające m.in. z wpływu na wzrost produkcji przeciwciał9.

Skuteczność Lactobacillus rhamnosus GG wykazano w:

  • leczeniu ostrej biegunki infekcyjnej
  • profilaktyce i leczeniu biegunki występującej przy antybiotykoterapii
  • profilaktyce tzw. „biegunki podróżnych”
  • wspieraniu układu odpornościowego
  • obniżaniu reakcji alergicznych
  • zapobieganiu atopowemu zapaleniu skóry (AZS)
  • zapobieganiu i leczeniu zaburzeń funkcji jelit (np. choroby zapalne jelit)2,3,5.

 

Ponadto z uwagi na wieloletnie stosowanie probiotyków w produktach spożywczych oraz ich przebadane działanie, szczepy Lactobacillus są powszechnie uznawane za bezpieczne dla ludzi. Takie stanowisko potwierdza amerykańska Agencja Żywności i Leków (Food and Drug Administration - FDA)2. Probiotyki, w tym szczep Lactobacillus rhamnosus GG, uważane są za bezpieczne również dla najmłodszych pacjentów6.

Piśmiennictwo:

  • 1. FAO/WHO (2001) Health and Nutritional Properties of Probiotics in Food including Powder Milk with Live Lactic Acid Bacteria. Report of a Joint FAO/WHO Expert Consultation on Evaluation of Health and Nutritional Properties of Probiotics in Food Including Powder Milk with Live Lactic Acid Bacteria http://www.fao.org/3/a-a0512e.pdf (dostęp z dn. 30.03.2020 r.)
  • 2. Buda B, Dylus E, Górska-Frączek S i wsp. Właściwości biologiczne białek powierzchniowych bakterii z rodzaju Lactobacillus. Postepy Hig Med Dosw (online) 2013; 67: 229–237.
  • 3. Kuśmierska A, Fol M. Właściwości immunomodulacyjne i terapeutyczne drobnoustrojów probiotycznych. Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 529–540.
  • 4. Sadowska-Krawczenko I. Zastosowanie i rola szczepu Lactobacillus rhamnosuss GG u noworodków. Post Neonatol. 2019; 25(2): 89–93.
  • 5. Dudzińska E. Rola Lactobacillus rhamnosus GG w nieswoistych zapaleniach jelit. Zakażenia XXI wieku 2019; 2(3): 151–156.
  • 6. Łoś-Rycharska E, Czerwionka-Szaflarska M. Probiotyki w zapobieganiu i leczeniu alergii. Probiotics in the prevention and treatment of allergic diseases. Pediatr Pol 2012; 87:478–488.
  • 7. Kolacek S i wsp. Commercial Probiotic Products: A Call for Improved Quality Control. A Position Paper by the ESPGHAN Working Group for Probiotics and Prebiotics. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2017; 65(1): 117-124.
  • 8. Kazimierska A, Kinsner M. Mikrobiom a choroby cywilizacyjne. Microbiome and civilisation diseases. Postępy Nauk o Zdrowiu 2019; 1: 79–86.
  • 9. Bąk-Romaniszyn L, Zeman K. Probiotyki i prebiotyki w chorobach przewodu pokarmowego u dzieci. Pediatr Med Rodz 2009, 5 (1):16-22.