Na co pomaga probiotyk?

Probiotyk – czym właściwe jest?

Definicja mówi, że probiotyki to inaczej żywe drobnoustroje, które dostarczane w odpowiednich ilościach wywierają korzystne efekty zdrowotne. Probiotyki to zazwyczaj bakterie kwasu mlekowego, a ich pożyteczne właściwości dla naszego zdrowia wynikają przede wszystkim z oddziaływania na skład i metabolizm naturalnej flory obecnej w przewodzie pokarmowym.


Określenie danego mikroorganizmu jako probiotyku  poprzedza  szereg  badań  potwierdzających,  iż  spełnia  on  kryteria  zawarte w definicji. Wiadomo, że poszczególne szczepy bakterii probiotycznych mają różne właściwości1,2. Najistotniejsze gatunki drobnoustrojów, które są wykorzystywane w preparatach probiotycznych to gatunki Lactobacillus i Bifidobacterium2.


Jak wybrać probiotyk?

Probiotyki znajdują zastosowanie zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu wielu jednostek chorobowych. Ich skuteczność jest jednak szczepozależna, czyli nie każdy szczep bakterii będzie miał takie samo działanie. Sięgając po konkretny produkt probiotyczny, należy wziąć pod uwagę swoje dolegliwości oraz wybrać taki szczep bakterii, który w danej jednostce chorobowej ma udowodnioną skuteczność w badaniach klinicznych3,4.


Na co pomaga probiotyk?

Najlepiej udokumentowana jest skuteczność niektórych szczepów probiotycznych w leczeniu ostrej biegunki infekcyjnej u dzieci oraz w zapobieganiu biegunce związanej z antybiotykoterapią - zarówno u dzieci, jak i dorosłych4.

Najczęstszą przyczyną wywołującą ostrą biegunkę u dzieci jest zakażenie wirusowe, a same rotawirusy odpowiadają za 35–50% ostrych zakażeń przewodu pokarmowego. Wykazano, że nawadnianie i dodatkowy probiotyk – na przykład szczep Lactobacillus rhamnosus GG może korzystnie wpływać na przebieg biegunki, skracając czas jej trwania i nasilenie objawów5.

Powszechnie stosowane antybiotyki to często preparaty o szerokim spektrum działania, które zmniejszają liczbę bakterii i powodują zaburzenia równowagi jelitowej. Braki w fizjologicznej mikroflorze, w tym mniej bakterii ochronnych i odżywiających nabłonek jelitowy, może prowadzić do zasiedlenia jelita przez patogeny, a tym samym do biegunki związanej ze stosowaniem antybiotyków6.  Za najskuteczniejsze w leczeniu biegunek poantybiotykowych wskazuje się szczepy Lactobacillus rhamnosus GG oraz drożdże Saccharomyces boulardii. Ich skuteczność to zmniejszenie ryzyka biegunki nawet o ponad polowę6-7.

Poszczególne probiotyki, ze względu na wynikające ze szczepu charakterystyczne działanie znajdują zastosowanie również w innych schorzeniach. Na podstawie badań naukowych możemy zaliczyć do nich zaburzenia alergiczne, w tym alergie pokarmowe wraz z atopowym zapaleniem skóry (AZS). W leczeniu i zapobieganiu AZS, efektywne i najlepiej udokumentowane działanie ma szczep Lactobacillus rhamnosus GG6,8-9.

Ponadto efekty probiotyczne szczepów: Lactobacillus rhamnosus GG i Saccharomyces boulardii wykazują korzystne działanie wspomagające również w chorobach jelit np. chorobie Leśniowskiego-Crohna6,10.

Niewątpliwie probiotyki mają szerokie zastosowanie we współczesnej medycynie. Podkreśla się możliwość ich wykorzystania zarówno w profilaktyce, jak i w leczeniu chorób. Należy przy tym pamiętać, że działanie i efekty zależą od konkretnych szczepów probiotycznych i mogą być różne w poszczególnych jednostkach chorobowych. Warto zatem bliżej poznać ich naukowo udowodnione właściwości i zalety w odniesieniu do konkretnych, dotykających nas schorzeń.

Piśmiennictwo:

  • 1. Mojka K. Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki – charakterystyka i funkcje. Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 541–549.
  • 2. Kuśmierska A, Fol M. Właściwości immunomodulacyjne i terapeutyczne drobnoustrojów probiotycznych. Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 529–540.
  • 3. Tokarz-Deptuła B, Śliwa-Dominiak J. Adamiak M i wsp. Probiotyki a wybrane schorzenia u ludzi. Post. Mikrobiol. 2015; 54(2): 133–140.
  • 4. Szajewska H. Praktyczne zastosowanie probiotyków. The use of probiotics in clinical practice. Gastroenterol Klin 2014; 6(1): 16–23.
  • 5. Czerwionka-Szaflarska M, Adamska I. Ostra biegunka u dzieci — najnowsze wytyczne. Forum Med Rodz 2009; 3(6): 431–438.
  • 6. Gałecka M, Basińska AM, Bartnicka A. Probiotyki — implikacje w praktyce lekarza rodzinnego. Forum Med Rodz 2018; 12(5): 170–182.
  • 7. Nowak A, Śliżewska K, Libudzisz Z i wsp. Probiotyki – Efekty Zdrowotne. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość 2010; 4 (71): 20–36.
  • 8. Łoś-Rycharska E, Czerwionka-Szaflarska M. Probiotyki w zapobieganiu i leczeniu alergii. Probiotics in the prevention and treatment of allergic diseases. Pediatr Pol 2012; 87:478–488.
  • 9. Ignyś I, Piątkowska P, Cichy W. Probiotyki i prebiotyki w żywieniu i leczeniu dzieci. Pediatr Pol 2008; 83(1): 68–75.
  • 10. Bąk-Romaniszyn L, Zeman K. Probiotyki i prebiotyki w chorobach przewodu pokarmowego u dzieci. Pediatr Med Rodz 2009, 5 (1):16–22.